ABD ve İsrail'in İran üzerine başlattığı saldırılar, İran'ın da yanıt vermesiyle birlikte küresel piyasalarda endişe verici bir tablo oluşturdu. Özellikle ABD askeri üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi bölge ülkelerinde gerçekleşen saldırılar, Hürmüz Boğazı'nın kapanma tehdidi ile bir araya gelince ekonomik dengeleri sarstı.
HÜRMÜZ BOĞAZI GEÇİŞLERE KAPATILDI
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, ABD ve İsrail'in saldırılarına yanıt olarak Hürmüz Boğazı'nı gemilere kapattıklarını ve geçiş yapmaya çalışan gemilere saldıracaklarını duyurdu.
Hürmüz Boğazı'nın kapanması, öncelikle petrol ticareti olmak üzere, global ticaretin olumsuz etkilenebileceği endişelerini artırdı.
Bölgede artan gerginlik, piyasalardaki risk algısını yükseltti ve dünya genelindeki borsa endekslerinde büyük dalgalanmalara yol açtı.
Jeopolitik gerilim, savunma ve enerji gibi alanlarda yer alan şirketlerin borsa değerlerini artırırken, havacılık ve turizm sektörlerinde ise satışların baskı altına girmesine neden oldu.
ABD PİYASALARI HAFTAYA DÜŞÜŞLE GİRDİ
New York borsası, Orta Doğu'da süregelen çatışmaların yarattığı kaygılarla pazartesi günü düşüşle açıldı.
Gün boyunca dalgalı bir performans sergileyen ABD borsa endeksleri, yatırımcıların düşüşleri alım fırsatı olarak değerlendirmesiyle haftanın ilk gününü karışık bir seyirle kapattı.
Kapanış itibarıyla Dow Jones endeksi %-0,15 azalarak 48.904,78 puana geriledi. S&P 500 endeksi %-0,04 artışla 6.881,62 puana ulaşırken, Nasdaq endeksi %-0,36 yükselerek 22.748,86 puana çıktı.
Piyasalardaki "korku endeksi" olarak bilinen VIX Endeksi, gün içinde 25'in üzerine çıkarak son üç ayın zirvesini görmesine rağmen 21,5 seviyesine kadar geriledi.
HAVA YOLU ŞİRKETLERİ HİSSELERİ OLUMSUZ ETKİLENDİ
Orta Doğu'daki gerginlik, en çok bölgede uçuşlarını askıya alan hava yolu şirketlerini etkiledi.
Amerika Birleşik Devletleri'nde faaliyet gösteren Delta havayolu şirketinin hisseleri %2,2, United Airlines'ın hisseleri %2,9 ve American Airlines'ın hisseleri de %4,2 değer kaybetti.
Öte yandan, savunma sanayi şirketlerinin hisse değerleri artış gösterdi. Lockheed Martin'in hisseleri %3,3, RTX'in hisseleri %4,7, Northrop Grumman'ın hisse değerleri %6, ve Kratos Defense & Security Solutions'ın hisseleri ise %5,3 yükseldi.
Petrol fiyatlarındaki artışla enerji şirketlerinin hisse değerleri de yükseliş kaydetti; Exxon Mobil'in hisseleri %1,1, Chevron'un hisseleri %1,5, ConocoPhillips'in hisseleri %4,2 ve Occidental Petroleum'un hisseleri %2,1 arttı.
AVRUPA PİYASALARI
Avrupa borsa endeksleri, gün boyunca kayıplarını geri alma konusunda sıkıntı yaşadı. Akşam kapanışında Stoxx Europe 600 endeksi %1,65 gerileyerek 623,36 puana düştü.
İngiltere'de FTSE 100 endeksi %1,2 azalarak 10.780,11, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi %1,97 gerileyerek 46.280,4, Fransa'da CAC 40 endeksi %2,17 düşerek 8.394,32, ve Almanya'da DAX 40 endeksi %2,42 değer kaybederek 24.672,4 puandan kapandı.
Çatışmanın genişleyebileceğine dair kaygılar, Avrupa'da en fazla seyahat ve turizm sektörünü olumsuz etkiledi.
MDAX endeksinde en kötü performansı sergileyen turizm şirketi TUI, %9,9 değer kaybederken; Almanya'nın ulusal hava yolu şirketi Lufthansa'nın hisse değerleri %5,2 geriledi. Lufthansa, bölgedeki riskler dolayısıyla cumartesi gününden itibaren Orta Doğu uçuşlarını askıya aldığını açıkladı.
JPMorgan analisti Harry Gowers, yayımladığı analizde İran merkezli çatışmaların hava yolu şirketlerinin karlılığı üzerinde doğrudan tehdit oluşturduğuna dikkat çekti. Gowers, uçuş iptalleri, operasyonel aksaklıklar, yükselen petrol fiyatları ve azalan talep gibi faktörlerin yatırımcı iştahını sekteye uğrattığını vurguladı.
SAVUNMA SANAYİ HİSSELERİNDE YÜKSELİŞ
Bölgedeki askeri hareketlilik, savunma sanayi hisselerine başlangıçta önemli bir artış sağladı. Alman savunma teknolojileri üreticisi Hensoldt, %4,9; şanzıman üreticisi Renk ise %3,6 değer kazandı.
İngiliz BAE Systems hisseleri %6,1, İtalyan Leonardo hisseleri ise %2,5 artış gösterdi.
Diğer yandan, Rheinmetall hisseleri, gün içerisindeki kazançlarını kaybederek kapanışta yaklaşık %2,2 düşüşle piyasa ortalamasının gerisinde kaldı.
LOJİSTİK VE DENİZ TAŞIMACILIĞINDA "NAVLUN" ARTISI
Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin askıya alınması, navlun fiyatlarının artması ve kapasite daralması beklentisini beraberinde getirdi; bu durum Avrupalı deniz taşımacılığı şirketlerine talep artırdı.
Konteyner taşımacılığı alanında önemli bir yere sahip olan Hapag-Lloyd'un hisseleri %6,35 artış gösterdi. Aynı şekilde, Danimarkalı denizcilik firması Maersk'in hisseleri de %7,61 değer kazandı. Her iki şirket de güvenlik gerekçesiyle Hürmüz Boğazı geçişlerini belirsiz bir süreyle durdurduklarını duyurdu.
Analistler, Avrupalı yatırımcıların bu durum karşısındaki tepkilerini "temkinli ve ölçülü" olarak değerlendirdi. Piyasalarda, çatışmanın kısa süre içinde sona ereceğine dair inancın devam ettiğini ifade ettiler.
- BIST 100 %2,71 geriledi
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü %2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan kapattı.
Güne %5,32 düşüşle 12.987,42 puandan başlayan BIST 100 endeksi, sonrasında kayıplarının bir kısmını telafi etmeyi başardı.
Ana sektör endekslerinden teknoloji, %4,4 ile kazanç sağlarken, hizmetler %2,7, sanayi %2,6 ve mali endeks %4,7 kayıplar yaşadı.
Alt sektör endeksleri arasında sadece ticaret %0,09 ve kimya petrol plastik %0,02 ile kazanç sağlarken, en fazla kayıp %7,43 ile bankacılık sektöründe görüldü. Ulaştırma ve turizm endeksleri de %5'in üzerinde düşüş bulundu.
BIST 100 endeksindeki kayıplara rağmen teknolojik alandaki bazı şirketlerin hisseleri yükseliş kaydetti. Altınay Savunma'nın hisseleri %8,3, ASELSAN'ın hisseleri %5,6; ticaret sektöründen Gen İlaç'ın hisseleri %4,9, kimya petrol plastik sektöründen Petkim'in hisseleri %3,2 ve Tüpraş'ın hisseleri %2,9 artış gösterdi.
Ulaştırma sektöründe ise Türk Hava Yolları'nın hisseleri %6, Pegasus'un %5,8; Çelebi Hava Servisi'nin hisseleri %5,7 geriledi. Bankacılık alanında ise Türkiye İş Bankası (C)'nin hisseleri %6,7; Akbank %8,2; Şekerbank %8,2, Garanti BBVA %8,6 ve Yapı ve Kredi Bankası %8,7 değer kaybetti.
